Almanca temel kelimeler
Pazartesi demek kolay, “pazartesi günü” demek ayrı bir iş
Almancada Montag kelimesini bir hafta içinde ezberlemek zor değildir. Asıl tökezleme, bir cümle kurmak istediğinizde başlar: “Pazartesi günü dersim var” derken am mı, im mi, yoksa hiçbiri mi? Aylarda da durum aynıdır. Januar bir ay adıdır, im Januar ise “ocak ayında” demektir.
Bu yazıda günlerin ve ayların yazılışını, Türkçe okunuş yaklaşımını, artikellerini ve cümle içindeki edatlarını bir arada ele alıyoruz. Sonunda cevaplı bir mini alıştırma da var.
Bu sayfada ne bulacaksınız?
Yazılış, artikel, okunuş ve Türkçe karşılık.
Hangi zaman ifadesi hangi edatla gelir?
Sıra sayılarıyla “5 Mayıs’ta” demek.
Boşluk doldurma ve çeviri, cevaplarıyla.
Haftanın günleri: Wochentage
Almancada yedi günün hepsi eril artikel alır: der Montag, der Dienstag ve devamı. Çoğul halleri die Montage, die Dienstage biçimindedir; ancak günlük konuşmada en çok tekil halleriyle ve edatlarla karşılaşırsınız. Gün adları isim olduğu için her zaman büyük harfle yazılır.
| Almanca | Artikelle | Yaklaşık okunuş | Türkçe |
|---|---|---|---|
| Montag | der Montag | mon-tak | Pazartesi |
| Dienstag | der Dienstag | dins-tak | Salı |
| Mittwoch | der Mittwoch | mit-voh (sondaki ch boğazdan, hafif) | Çarşamba |
| Donnerstag | der Donnerstag | do-nırs-tak | Perşembe |
| Freitag | der Freitag | fray-tak | Cuma |
| Samstag | der Samstag | zams-tak | Cumartesi |
| Sonntag | der Sonntag | zon-tak | Pazar |
Okunuşlar Türkçe harflerle yapılmış yaklaşık karşılıklardır; tam sesi ders kitabı sesli kayıtlarıyla veya bir eğitmenle kontrol edin.
Hatırlatıcı bir ipucu: Mittwoch sözcüğü “hafta ortası” anlamına gelen bir yapıya dayanır ve haftanın tam ortasındaki gündür. Bu bağlantıyı bilmek çarşambayı karıştırmanızı zorlaştırır. Cumartesi için ayrıca Sonnabend sözcüğü vardır; özellikle kuzey ve doğu Almanya’da duyulur, ama Samstag ile başlamak yeterlidir.
Yılın ayları: Monate
Aylar da eriliktir: der Januar, der Februar, der März. Mevsim adları için de aynı kural geçerlidir: der Frühling, der Sommer, der Herbst, der Winter. Yani gün, ay ve mevsim için tek bir artikel hatırlamanız yeter: der.
| Almanca | Yaklaşık okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| der Januar | yan-u-ar | Ocak |
| der Februar | fe-bru-ar | Şubat |
| der März | merts | Mart |
| der April | a-pril | Nisan |
| der Mai | may | Mayıs |
| der Juni | yu-ni | Haziran |
| der Juli | yu-li | Temmuz |
| der August | au-gust (vurgu ilk hecede) | Ağustos |
| der September | zep-tem-ber | Eylül |
| der Oktober | ok-to-ber | Ekim |
| der November | no-vem-ber | Kasım |
| der Dezember | de-tsem-ber | Aralık |
Telaffuzda Türkçe konuşurun dikkat etmesi gerekenler
- Sondaki g sesi: -tag ile biten gün adlarında g, k gibi duyulur. Montag, “montag” değil “mon-tak” gibi okunur.
- j harfi: Januar, Juni ve Juli sözcüklerinde j, Türkçedeki y gibi okunur. Juni ile Juli arasındaki tek fark n ve l sesidir; ikisini ayırmak için sesi bilinçli çıkarın.
- z harfi: März, Dezember, Zeit gibi sözcüklerde z, “ts” gibi okunur. Samstag ve Sonntag başındaki s ise Türkçedeki z’ye yakındır.
- ä harfi: März içindeki ä, e’ye yakın bir ses verir; “mart” değil “merts” gibi bir okunuş doğrudur.
- Vurgu: August’ta ilk hece, September ve November gibi sözcüklerde ise ikinci hece daha belirgindir. Kelimeyi duyduğunuz gibi tekrar etmek ezberden daha kalıcıdır.
Artikel ve edat: der, am, im
Günler ve aylar eril olsa da cümlede çoğu zaman artikelle görünmezler. Çünkü Almanca bu ifadelerde edatlı kısa biçimleri tercih eder: am, an dem; im, in dem anlamına gelir. Kural basit ama dikkat ister.
| Zaman ifadesi | Edat | Örnek |
|---|---|---|
| Gün | am | Am Dienstag habe ich Deutschkurs. (Salı günü Almanca kursum var.) |
| Tarih | am | Am 3. Oktober ist ein Feiertag. (3 Ekim’de resmî tatil var.) |
| Ay | im | Im Mai fahren wir nach Berlin. (Mayıs’ta Berlin’e gidiyoruz.) |
| Mevsim | im | Im Winter lese ich viel. (Kışın çok okurum.) |
| Günün bölümü | am | Am Abend lerne ich Vokabeln. (Akşam kelime çalışırım.) |
| Hafta sonu | am | Am Wochenende schlafe ich lange. (Hafta sonu uzun uyurum.) |
| Her hafta tekrarlanan gün | -s zarfı | Montags gehe ich schwimmen. (Pazartesi günleri yüzmeye giderim.) |
İki ayrıntıya ayrıca dikkat edin. Birincisi, “Bugün günlerden ne?” sorusunda edat yoktur: Heute ist Montag. İkincisi, aralık belirtirken von … bis yapısı kullanılır: Der Kurs ist von Montag bis Freitag. Yani am yalnızca “o gün, o tarihte” anlamında devreye girer.
Tarih söylemek: sıra sayıları
Almancada tarih yazılırken gün sayısının sonuna nokta konur: 5. Mai. Bu nokta “beşinci” demektir ve sesli okurken sıra sayısı kullanılır. Birden on dokuza kadar sayılara -te, yirmiden itibaren -ste eklenir; birkaç düzensizlik vardır: erste, dritte, siebte.
1. der erste
3. der dritte
7. der siebte
8. der achte
2. der zweite
4. der vierte
5. der fünfte
12. der zwölfte
20. der zwanzigste
Heute ist der 5. Mai.
Mein Geburtstag ist am zwölften Juli.
Wir treffen uns am ersten Dezember.
Soruyu kalıplaştırmak da işe yarar: Der Wievielte ist heute? (Ayın kaçı bugün?) ve Wann hast du Geburtstag? (Doğum günün ne zaman?). İkinci sorunun cevabı hep am ile başlar: Am zwölften Juli.
Sık yapılan altı hata
| Yanlış | Doğru | Neden? |
|---|---|---|
| in Montag | am Montag | Gün adlarında am kullanılır. |
| am Januar | im Januar | Aylarda im kullanılır. |
| am Sommer | im Sommer | Mevsimlerde de im gelir. |
| montag, januar | Montag, Januar | İsimler büyük harfle başlar. |
| Am Montag gehe ich immer schwimmen. | Montags gehe ich schwimmen. | Tekrarlanan gün için küçük harfli -s zarfı daha doğaldır; iki biçim de anlaşılır, ama anlam farkı vardır. |
| die Montag | der Montag | Gün, ay ve mevsim adları erildir; die yalnızca çoğulda gelir. |
Mini alıştırma
Boşlukları am, im, von, bis ya da uygun biçimle doldurun. Cevaplara bakmadan önce cümleleri sesli okuyun.
- Ich habe ___ Dienstag Unterricht.
- Mein Geburtstag ist ___ Dezember.
- Der Kurs ist ___ Montag ___ Freitag.
- ___ Wochenende besuche ich meine Großeltern.
- Türkçeden Almancaya çevirin: “1 Mayıs’ta tatildeyiz.”
Cevapları göster
1) am Dienstag. 2) im Dezember. 3) von Montag bis Freitag. 4) Am Wochenende. 5) Am ersten Mai haben wir frei. (Başka bir doğru çeviri de olabilir: Am ersten Mai sind wir im Urlaub.)
Kalıcı öğrenme için küçük bir yöntem önerelim: Evinizdeki takvimin üzerine gün ve ay adlarını artikelleriyle yazın. Her sabah, o günün adıyla ve tarihiyle bir cümle kurun. Aynı kelimeyi kısa aralıklarla ve farklı cümlelerde tekrar görmek, kelimeleri uzun süreli belleğe yerleştirmenin genel kabul gören bir yoludur.
Sık sorulan sorular
Almancada gün ve ay adları büyük harfle mi yazılır?
Evet. Gün, ay ve mevsim adları isimdir; bu yüzden her zaman büyük harfle başlar: der Montag, im Mai. Montags gibi zarflar ise küçük harfle yazılır.
Montag ile montags arasındaki fark nedir?
Am Montag belirli bir pazartesi gününü anlatır. Montags ise her pazartesi tekrar eden bir alışkanlığı anlatır: pazartesi günleri.
Samstag mı Sonnabend mı kullanmalıyım?
İkisi de cumartesi demektir. Samstag çok yaygındır; Sonnabend özellikle kuzey ve doğu Almanya’da duyulur. Öğrenme sürecinde Samstag ile başlamak yeterlidir.
Januar yerine Jänner dendiğini duydum, doğru mu?
Evet. Avusturya’da ocak ayı için Jänner sözcüğü kullanılır. Ders kitaplarında ve genel Almancada ise Januar karşınıza çıkar; ikisini de tanımak işinizi kolaylaştırır.
Almanca takvimlerde hafta hangi günle başlar?
Almanca konuşulan ülkelerde takvimler genellikle pazartesiyle başlar; Sonntag haftanın son günü olarak listelenir. Hafta sonu ise das Wochenende, yani cumartesi ve pazardır.
Am ve im tam olarak ne demek?
Am, an dem; im ise in dem ifadesinin kısaltmasıdır. Gün, tarih ve günün bölümleri için am, ay ve mevsim için im kullanırız.
Sonuç: kelimeyi cümleyle birlikte öğrenin
Gün ve ay adlarını liste halinde ezberlemek işin yarısıdır. Diğer yarısı, onları am, im ve von … bis gibi küçük yapılarla birlikte görmektir. Önce tablolardaki yedi gün ve on iki ayı artikelleriyle okuyun, sonra her biri için kendi hayatınızdan bir cümle yazın. Almanca öğrenme yolculuğunuzda daha geniş bir bakış arıyorsanız Bilişsel Akademi eğitimlerine göz atabilirsiniz.
Aile içinde çocuklarla birlikte Almanca öğrenmeyi düşünenler için sitemizde çocuklar için Almanca kursu sayfası da bulunuyor. Gün ve ay adları, çocuklarla en eğlenceli çalışılan konulardan biridir: duvara asılan bir takvim, ritmik bir tekrar ve kısa cümleler çoğu zaman yeterli bir başlangıç sağlar.
Almanca öğrenirken bir sonraki adım
Çocuğunuz için Almanca kursunu incelemek isterseniz ilgili sayfa aşağıda. Program ayrıntıları için sayfadaki güncel bilgilere bakın.
Çocuklar için Almanca kursuna bak